Dastuurka JFS (A Citizen’s Initiative)
Home Constitution Blog Authors
CUTUBKA 2: XUQUUQDA AASAASIGA AH IYO WAAJIBAADKA MUWAADDINKA
(CHAPTER 2: FUNDAMENTAL RIGHTS AND DUTIES OF THE CITIZEN)
Madaxa Labaad: Xuquuqda, Xorriyaadka Aasaasiga ah ee Qofka iyo Xaddidaadooda
(Part Two: Fundamental Rights, Freedoms of the Individual and Their Limitations)
Somali (Original)

Qodobka 35aad: Xuquuqda Eedaysanaha

(1) Eedaysanuhu wuxuu la mid yahay qof aan dembi gelin ilaa maxkamad awood u leh ay si kamadambays ah ugu xukunto dembiga loo haysto.

(2) Qof kasta oo la soo qabto ama lagu soo xiro tuhun faldembiyeed wuxuu xaq u leeyahay in lagu wargeliyo dembiga lagu tuhunsanyahay, looguna sheegaa af uu fahmayo, wuxuuna isla markaasba xaq u leeyahay in uu ka aamuso hadal lagu eedayn karo.

(3) Qof kasta oo xorriyaddiisa shakhsiga ah laga qaado waa in xaaladdiisa la gaarsiiyo qoyskiisa ama eheladiisa iyo qareenkiisa.

(4) Qofna laguma qasbi karo dembiqirasho, xukunkiisana saldhig loogama dhigi karo qiraal lagu qasbay.

(5) Eedaysanuhu wuxuu xaq u leeyahay in uu iska difaaco maxkamad awood u leh horteeda, lana yimaado caddeymaha eed-iskarogidda ah ee uu isku difaacayo.

(6) Qof kasta oo la xiro wuxuu xaq u leeyahay in afartan iyo siddeed (48) saac gudahooda lagu horgeeyo maxkamad awood u leh.

(7) Eedeysanuhu wuxuu xaq u leeyahay in uu goobjoog ka ahaado marka dacwaddiisa la qaadayo.

(8) Qof kasta oo la soo xiro wuxuu xaq u leeyahay in uu qabsado qareen difaaca, haddii uusan awood u lahaynna ay dawladdu u qabato.

(9) Eedeysanuhu waxuu xaq u leeyahay turjumaan haddii uusan fahmayn afka maxkamaddu adeegsanayso.

(10) Eedeysanaha maxkamad lagu soo taagey tuhun faldembi ciqaabeed wuxuu xaq u leeyahay garsoor caaddil ah.

(11) Qofna laguma soo oogi karo mar labaad dembi si kamadambeys ah horey loogu soo xukumay ama looga sii daayey si sharciga waafaqsan.

(12) Mas'uuliyadda ciqaabtu waa shakhsi, sidaa darteed, qofna looma ciqaabi karo faldembiyeed uu galay qof kale.

(13) Qofna looma ciqaabi karo fal markii uu qofku ku kacayay uusan sharcigu dembi u aqoonsaneyn, haddii uusan ahayn dembi lid ku ah bani'aadannimada.

(14) Eedeysanuhu waxuu xaq u leeyahay in uu rafcaan u qaato maxkamad ka sarreysa tan xukunka gaartay haddii uusan ku qancin xukunka maxkamadda.

(15) Eedeysanaha laguma hayn karo goob aan sharcigu bannayn, waana in loo oggolaado waqti ku filan booqashada eheladiisa, dhakhtarkiisa iyo qareenkiisa.

English

No translation available yet in English.

Plain-Language Explanation

Somali
Qof lagu eedeeyo dembi waxaa loo tixgeliyaa inuusan dembiile ahayn ilaa maxkamad awood u leh ay si kama dambays ah ugu xukunto. Haddii qof la qabto ama loo xiro tuhun dembi, waa in loo sheego dembiga lagu tuhunsan yahay, iyadoo lagu wargelinayo af uu fahmayo, wuxuuna xaq u leeyahay inuu aamuso oo uusan sheegin wax isaga lagu eedayn karo. Qoyskiisa, ehelkiisa iyo qareenkiisa waa in lagu wargeliyaa marka xorriyaddiisa laga qaado. Qofna laguma qasbi karo inuu qirto dembi, mana noqon karto qiraal lagu khasbay saldhigga xukun maxkamadeed. Eedaysanuhu wuxuu xaq u leeyahay inuu is-difaaco, keeno caddeymo isaga difaacaya, kana qaybgalo dacwaddiisa. Haddii uu qareen awoodi waayo, dowladda ayaa u qabanaysa qareen. Haddii uusan fahmin afka maxkamadda, wuxuu xaq u leeyahay turjumaan. Qof kasta oo la xiro waa in maxkamad awood u leh lagu horgeeyo 48 saacadood gudahood. Eedaysanuhu wuxuu xaq u leeyahay garsoor caddaalad ah, waxaana uu rafcaan ka qaadan karaa xukunka haddii uusan ku qanacsanayn. Qofna laba jeer looguma soo oogi karo isla dembi uu si kama dambays ah horey maxkamad ugu xukuntay ama si sharci ah looga sii daayay. Ciqaabtu waa mid qofeed, sidaas darteed qof looma ciqaabi karo dembi uu qof kale galay. Sidoo kale, qof looma ciqaabi karo fal aan dembi ahayn markii uu sameeyay, marka laga reebo dembiyada ka dhanka ah bani’aadannimada. Ugu dambayn, eedaysanaha laguma hayn karo meel aan sharcigu oggolayn, waana in loo oggolaadaa inuu si macquul ah u booqdo eheladiisa, dhakhtarkiisa iyo qareenkiisa.
English

Not available.

Questions & Comments (0)